رسانه‌های اجتماعی محصور نیستند

به گزارش«وبلاگ نیوز» جواد افتاده در اعتماد نوشت: رسانه‌های اجتماعی مانند سایر رسانه‌ها در چارچوب قوانین جاری نمی‌گنجند بلکه همانند سایر جهان نیازمند سیاست‌های شفاف و مشخص از سوی حاکمیت و دولت است. آن ‌هم سیاست‌هایی که وضعیت فعالیت کارمندان و دستگاه‌های دولتی را برای حضور و مواجهه با رسانه‌های اجتماعی مشخص می‌کند نه سیاست‌هایی برای چگونگی دسترسی و استفاده «مردم» به این رسانه‌ها!
با گذشت چندین سال از ورود اینترنت و رسانه‌های اجتماعی در ایران و اتخاذ قوانین (فیلترینگ و…) سوال اصلی این است که خروجی این قوانین تاکنون چه بوده است؟ آیا فیلترینگ خروجی لازم و مد نظر را داشته است؟ اگر این طور است که چرا این همه بحث از رفع فیلتر در کشور می‌شود؟ چرا حتی دولتمردان و دستگاه‌های اجرایی هم به آن پایبند نیستند؟!
شاید کمتر کسی باشد که از فیلترینگ موجود راضی باشد چون نه کارآمد است و نه اهداف اولیه را تحقق بخشیده است زیرا همیشه «محدودیت خلاقیت می‌آورد» و کاربران راهی برای دور زدن آن پیدا و اجرا و پیام خود را منتقل کرده‌اند.

رسانه‌های اجتماعی را به دلیل پویایی که دارند و جوش و خروشی که کاربران با تولید محتوا و به اشتراک‌گذاری آن خلق می‌کنند نمی‌توان در یک «چارچوب» محصور کرد

پیامی فراتر از فیلترینگ
شاید پیام آن این باشد که نمی‌توان برای رسانه‌های اجـــتماعی «قانون» جزیی تدوین کرد زیرا محور اصلی آنها «کاربران» یا به عبارتی مردم هستند. البته می‌توان برای پلت‌فرم‌ها یا سرویس‌های داخلی قوانین و استانداردهای مشخص تدوین کرد اما با پلت‌فرم‌های خارجی بین‌المللی مثل فیس‌بوک و توییتر چه باید کرد؟

به عنوان مثال شاید بتوان برای شبکه اجتماعی کلوب یا فیس‌نما قانون تصویب و لازم‌الاجرا کرد و ساختار فنی و اجرایی آنها را در چارچوب قرار داد اما برای محتوای آنها باید چه قانونی تدوین کرد؟ جز همان که در قانون مطبوعات و جرایم رایانه‌یی آمده است و کارکرد و کاربرد لازم را برای رسانه‌های اجتماعی ندارند.

قوانینی که آب در هاون می‌کوبند!
در حال حاضر تنها روند اجرایی قانونی برای سایت‌های رسانه اجتماعی در ایران ثبت در پایگاه ساماندهی وزارت ارشاد است و باز اینجا هیچ اشاره به محتوای رسانه‌های اجتماعی نشده و فقط ساماندهی یک بانک اطلاعاتی از سایت‌های داخلی است. فعلا تنها مرجعی که از نظر تشکیلاتی به حوزه رسانه‌های اجتماعی به طور خاص و اینترنت به طور عام نظارت محتوایی دارد، کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است. کارگروهی که فهرست بلند بالایی را از فهرست مصادیق محتوای مجرمانه طبق قانون جرایم رایانه‌یی در این آدرس قرار داده است.
اما سوال این است اگر فردی در رسانه اجتماعی فیلتر شده فعالیت کرد و محتوای مجرمانه‌یی نیز منتشر نکرد تکلیف چیست؟ مصداق بارز مصادیق مجرمانه چیست؟ آیا عضویت تنها در رسانه‌های اجتماعی فیلتر شده جرم محسوب می‌شود؟ آیا فعالیت مجرمانه کاربر باعث مجرمانه بودن سرویس می‌شود؟ اگر رسانه‌های اجتماعی بین‌المللی مانند همه‌جای جهان در ایران دفتر داشتند نظارت برآنها راحت‌تر و دقیق‌تر نبود؟ همان طور که چین، گوگل را مجبور کرد که قسمتی از جست‌وجوهای خود را فیلتر کند و در نهایت گوگل به این کار تن داد.

از محتوایی مجرمانه تا محتوای خصوصی
محتوایی که افراد در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارند اکثرا در دایره دوستان و شبکه آنها قرار دارد بنابراین همه محتوای رسانه‌های اجتماعی عمومی نیست بلکه بیشتر آن حریم خصوصی فرد تلقی می‌شوند.
به عبارتی فکر کنید، یک نفر در بین اعضای خانواده خود چیزی می‌گوید بعد ما این محتوا را رصد کنیم و طبق آن با آن برخورد کنیم! هر محتوا در شبکه لزوما محتوای عمومی نیست که ما بتوانیم نسبت به آن تصمیم‌گیر و قانونگذار باشیم. رسانه‌های اجتماعی را به دلیل پویایی‌ای که دارند نمی‌توان در یک «چارچوب» محصور کرد. آنها مدام در حال جوش و خروش هستند. جوش و خروشی که کاربران با تولید محتوا و به اشتراک‌گذاری آن خلق می‌کنند و حتی پلت‌فرم‌های جدیدی روز به روز می‌آیند که از نظر کارکرد و ساختار نیز با سایرین متفاوت است.

چه باید کرد؟
بهترین سیاستی که دولت و حاکمیت می‌تواند در جهت استفاده درست مردم از رسانه‌های اجتماعی اتخاذ کند، افزایش سواد رسانه‌یی آنها در این باره است.
به عبارتی باید به مردم در سطوح مختلف (دانش‌آموزان، دانشجویان و…) آموزش رسانه‌یی داد. آموزشی که باید متداوم و به‌روز باشد. آموزشی که باید در مرحله اول مزایا و معایب رسانه‌های اجتماعی را به مردم آموزش دهد و بعد در مراحل پیشرفته‌تر تنظیمات حریم خصوصی و بسیار موارد دیگر را در این‌ رسانه‌ها آموزش داد تا تهدیدهای احتمالی کمتر و فرصت‌ها و کارکردهای مثبت بیشتر شود.
بسیار این جمله را شنیده‌ایم، «قانون بد خیلی بهتر از بی‌قانونی است.»

انتهای پیام/.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *